Nhiều người cho rằng khi gặp sự cố ở nước ngoài, chỉ cần gọi Đại sứ quán Úc là chính phủ Úc sẽ đứng ra giải quyết. Thực tế không hoàn toàn như vậy. Cơ quan đại diện Úc ở nước ngoài có thể hỗ trợ công dân trong nhiều tình huống nghiêm trọng, nhưng quyền hạn của họ có giới hạn và không thể thay thế cảnh sát, bệnh viện, luật sư, công ty bảo hiểm hay cơ quan chức năng của quốc gia sở tại.
Nếu bạn là công dân Úc đang ở nước ngoài và gặp tai nạn, mất hộ chiếu, bị bắt, trở thành nạn nhân của tội phạm hoặc rơi vào tình huống khẩn cấp, hiểu đúng Đại sứ quán có thể làm gì sẽ giúp bạn xử lý sự việc nhanh hơn.
Khi nào bạn nên liên hệ Đại sứ quán Úc?
Nếu đang trong tình huống nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng, việc đầu tiên vẫn là gọi cảnh sát, xe cứu thương hoặc số điện thoại khẩn cấp tại quốc gia bạn đang ở. Sau khi đã đến nơi an toàn hoặc đã liên hệ cơ quan khẩn cấp địa phương, bạn có thể liên hệ Đại sứ quán, Cao ủy hoặc Tổng lãnh sự quán Úc gần nhất để được hướng dẫn và hỗ trợ lãnh sự.
Trong trường hợp ngoài giờ làm việc và cần hỗ trợ khẩn cấp, công dân Úc có thể liên hệ Trung tâm Hỗ trợ Lãnh sự Khẩn cấp của Chính phủ Úc hoạt động 24 giờ. Nếu gọi từ nước ngoài, số điện thoại là +61 2 6261 3305. Nếu đang ở Úc, có thể gọi 1300 555 135.
Tại Việt Nam, công dân Úc có thể liên hệ Đại sứ quán Úc tại Hà Nội theo số +84 24 3774 0100. Trong trường hợp khẩn cấp ngoài giờ, cuộc gọi có thể được chuyển đến Trung tâm Hỗ trợ Lãnh sự Khẩn cấp tại Canberra.
Mất hoặc bị đánh cắp hộ chiếu: Đại sứ quán có thể cấp giấy tờ thay thế
Mất hộ chiếu ở nước ngoài là một trong những trường hợp phổ biến nhất mà công dân Úc cần đến sự hỗ trợ của cơ quan lãnh sự. Đại sứ quán hoặc cơ quan đại diện Úc có thể hỗ trợ bạn làm thủ tục cấp hộ chiếu thay thế hoặc giấy tờ đi lại trong trường hợp đủ điều kiện. Bạn vẫn phải xác minh danh tính và thanh toán các khoản lệ phí theo quy định.
Trong trường hợp cần di chuyển khẩn cấp, công dân Úc có thể được xem xét cấp hộ chiếu khẩn cấp. Loại hộ chiếu này thường có thời hạn tối đa một năm và không có chip điện tử, vì vậy một số quốc gia có thể áp dụng quy định khác khi nhập cảnh hoặc quá cảnh. Điều quan trọng là sau khi mất hộ chiếu, bạn nên trình báo cảnh sát địa phương nếu có thể và thông báo cho Chính phủ Úc để hộ chiếu bị mất được hủy, tránh bị người khác sử dụng.
Tuy nhiên, có một điểm nhiều người dễ nhầm: Đại sứ quán cấp lại giấy tờ Úc không có nghĩa là thị thực của quốc gia bạn đang ở sẽ tự động được khôi phục. Bạn có thể phải liên hệ cơ quan di trú của nước sở tại để chuyển hoặc cấp lại thị thực trên hộ chiếu mới.
Bị tai nạn hoặc bệnh nặng: Đại sứ quán hỗ trợ kết nối, không trả viện phí
Nếu bị tai nạn hoặc mắc bệnh nghiêm trọng ở nước ngoài, cơ quan lãnh sự có thể cung cấp thông tin về bệnh viện, bác sĩ và các dịch vụ y tế phù hợp tại địa phương.
Trong trường hợp nghiêm trọng, với sự đồng ý của bạn, nhân viên lãnh sự cũng có thể hỗ trợ liên hệ với gia đình hoặc người thân để thông báo tình hình.
Nhưng Đại sứ quán không phải bệnh viện và không phải công ty bảo hiểm. Cơ quan lãnh sự không thể chẩn đoán bệnh, quyết định phương pháp điều trị, yêu cầu bệnh viện tiếp nhận bệnh nhân hoặc thanh toán viện phí, tiền thuốc và chi phí vận chuyển y tế thay cho bạn. Đây là lý do bảo hiểm du lịch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi công dân Úc ra nước ngoài. Chi phí điều trị, nhập viện hoặc vận chuyển y tế quốc tế có thể lên tới hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn đô la.
Trở thành nạn nhân của hành hung hoặc xâm hại tình dục
Nếu bị hành hung, cướp hoặc xâm hại tình dục ở nước ngoài, ưu tiên đầu tiên vẫn là rời khỏi nơi nguy hiểm và tìm kiếm sự chăm sóc y tế nếu cần. Sau đó, cơ quan lãnh sự có thể giúp bạn tìm cơ sở y tế, giải thích các lựa chọn hỗ trợ tại địa phương và hướng dẫn cách tiếp cận cảnh sát hoặc các dịch vụ hỗ trợ nạn nhân.
Trong những trường hợp phù hợp, nhân viên lãnh sự cũng có thể cung cấp danh sách luật sư, hỗ trợ liên hệ gia đình hoặc bạn bè và giúp bạn kết nối với các dịch vụ hỗ trợ tại địa phương. Nếu bạn gặp khó khăn nghiêm trọng về tài chính và không còn phương án nào khác, trong một số trường hợp đặc biệt, Chính phủ Úc có thể xem xét khoản vay khẩn cấp. Đây không phải khoản trợ cấp miễn phí và người nhận thường phải hoàn trả.
Điều quan trọng là Đại sứ quán không thể đại diện bạn tại tòa, đưa ra tư vấn pháp lý thay luật sư hoặc buộc cảnh sát địa phương phải điều tra và truy tố vụ việc.
Bị bắt hoặc tạm giữ ở nước ngoài: Đại sứ quán có thể làm gì?
Nếu bị cảnh sát nước ngoài bắt hoặc tạm giữ, công dân Úc nên yêu cầu được liên hệ với cơ quan đại diện Úc. Nhân viên lãnh sự có thể đến thăm hoặc liên hệ để kiểm tra tình trạng sức khỏe và điều kiện giam giữ, cung cấp thông tin về luật sư, hỗ trợ liên lạc với gia đình nếu được đồng ý và theo dõi vụ việc trong phạm vi chức năng lãnh sự. Trong một số trường hợp, họ cũng có thể nêu các vấn đề nghiêm trọng liên quan đến sức khỏe hoặc điều kiện đối xử với cơ quan có thẩm quyền.
Nhưng có một nguyên tắc rất quan trọng: hộ chiếu Úc không giúp bạn được miễn trừ pháp luật của quốc gia sở tại. Nếu bạn bị bắt tại Việt Nam, Thái Lan, Nhật Bản, Hoa Kỳ hay bất kỳ quốc gia nào khác, bạn vẫn phải tuân thủ luật pháp của quốc gia đó. Đại sứ quán không thể đưa bạn ra khỏi nhà tù, trả tiền bảo lãnh, tiền phạt hoặc phí luật sư, điều tra vụ án, can thiệp vào quá trình xét xử hay tuyên bố bạn vô tội. Nói đơn giản, Đại sứ quán có thể hỗ trợ lãnh sự, nhưng không thể trở thành luật sư hay cơ quan tư pháp thay cho bạn.
Hết tiền hoặc không thể mua vé về Úc
Nếu bạn bị mất tiền, thẻ ngân hàng không hoạt động hoặc không còn khả năng mua vé máy bay về Úc, đừng mặc định rằng Đại sứ quán sẽ mua vé cho bạn. Thông thường, cơ quan lãnh sự sẽ giúp bạn tìm cách liên hệ với gia đình, bạn bè, ngân hàng hoặc công ty bảo hiểm để tìm nguồn tài chính. Trong những trường hợp đặc biệt và sau khi các phương án khác đã được sử dụng, Chính phủ Úc có thể xem xét hỗ trợ dưới hình thức khoản vay khẩn cấp. Tuy nhiên, điều này có điều kiện và khoản tiền nhận được phải hoàn trả.
Vì vậy, khi đi nước ngoài, việc có nguồn tiền dự phòng và bảo hiểm phù hợp vẫn là trách nhiệm của chính bạn.
Người thân mất tích hoặc qua đời ở nước ngoài
Nếu một người thân là công dân Úc mất tích ở nước ngoài, gia đình có thể liên hệ cảnh sát địa phương, cảnh sát tại Úc và Trung tâm Hỗ trợ Lãnh sự Khẩn cấp. Cơ quan lãnh sự có thể phối hợp với gia đình và nhà chức trách địa phương, hỗ trợ trao đổi thông tin và hướng dẫn gia đình về các thủ tục cần thiết.
Nếu một công dân Úc qua đời ở nước ngoài, cơ quan lãnh sự có thể giúp gia đình hiểu quy trình tại địa phương, cung cấp thông tin về các dịch vụ liên quan và hỗ trợ liên lạc với chính quyền. Tuy nhiên, chi phí mai táng, hỏa táng hoặc đưa thi hài về Úc thường không do Chính phủ Úc chi trả. Đây là lúc bảo hiểm du lịch có thể đóng vai trò rất quan trọng.
Thiên tai, xung đột hoặc khủng hoảng lớn
Trong trường hợp xảy ra thiên tai nghiêm trọng, xung đột, khủng bố hoặc bất ổn chính trị khiến công dân Úc gặp nguy hiểm, Chính phủ Úc có thể triển khai các biện pháp hỗ trợ đặc biệt. Tùy từng tình huống, Chính phủ có thể phối hợp với chính quyền sở tại, cung cấp thông tin an toàn, hỗ trợ công dân tìm cách rời khỏi khu vực nguy hiểm hoặc trong một số trường hợp tổ chức phương án rời đi khi các chuyến bay thương mại không còn khả dụng. Tuy nhiên, không phải mọi cuộc khủng hoảng đều dẫn đến việc Chính phủ Úc tổ chức sơ tán công dân.
Nếu vẫn còn các phương tiện thương mại an toàn, công dân không nên chờ đến khi Chính phủ tổ chức sơ tán mới tìm cách rời khỏi khu vực nguy hiểm.
Đặc biệt lưu ý nếu bạn có hai quốc tịch
Đây là vấn đề rất quan trọng đối với người Việt Nam có quốc tịch Úc. Nếu bạn vừa là công dân Úc vừa là công dân của quốc gia mà bạn đang đến, khả năng được Chính phủ Úc hỗ trợ lãnh sự có thể bị hạn chế. Ví dụ, người mang hai quốc tịch Úc – Việt Nam khi ở Việt Nam có thể gặp những giới hạn nhất định trong việc tiếp cận hỗ trợ lãnh sự. Việt Nam có thể xem người đó là công dân Việt Nam và áp dụng pháp luật Việt Nam đối với họ.
Việc sử dụng hộ chiếu Úc khi nhập cảnh cũng không đồng nghĩa với việc bạn chắc chắn được hưởng đầy đủ quyền hỗ trợ lãnh sự của Úc nếu quốc gia sở tại vẫn công nhận bạn là công dân của họ. Đây là điểm người có hai quốc tịch cần tìm hiểu trước khi quyết định sử dụng hộ chiếu nào khi nhập cảnh và xuất cảnh.
Đại sứ quán Úc không phải là “đường dây giải cứu” cho mọi vấn đề
Có thể hiểu đơn giản rằng vai trò của Đại sứ quán Úc khi công dân gặp sự cố ở nước ngoài chủ yếu là hỗ trợ, hướng dẫn và kết nối. Họ có thể giúp bạn tiếp cận thông tin, liên hệ với gia đình, tìm bệnh viện hoặc luật sư, hỗ trợ về giấy tờ đi lại, liên hệ cơ quan chức năng và trong một số tình huống nghiêm trọng có thể hỗ trợ các phương án khẩn cấp.
Nhưng họ không thể thay thế cảnh sát, bệnh viện, luật sư hoặc công ty bảo hiểm. Họ cũng không thể đứng trên pháp luật của quốc gia mà bạn đang ở. Vì vậy, trước mỗi chuyến đi, công dân Úc nên kiểm tra thông tin an toàn trên Smartraveller, mua bảo hiểm du lịch phù hợp, lưu bản sao hộ chiếu và thị thực, lưu số điện thoại của công ty bảo hiểm và người thân, đồng thời lưu sẵn số +61 2 6261 3305 để sử dụng khi cần hỗ trợ khẩn cấp.
Hiểu đúng giới hạn của Đại sứ quán không có nghĩa là bạn không được hỗ trợ. Ngược lại, biết chính xác họ có thể làm gì sẽ giúp bạn gọi đúng nơi, đúng lúc và xử lý sự cố hiệu quả hơn khi đang ở nước ngoài.
Nguồn: SBS
