Sau một ngày làm việc hoặc học tập, việc trở về nhà và chỉ muốn nằm xuống, lướt điện thoại hay nghỉ ngơi là điều rất dễ gặp.Bạn biết mình còn rất nhiều việc phải hoàn thành. Bạn cũng biết nếu làm thêm một chút vào buổi tối thì ngày mai sẽ nhẹ nhàng hơn. Nhưng vấn đề là năng lượng đã cạn, còn bộ não thì chỉ muốn được nghỉ.
Thay vì cố ép bản thân phải làm việc với 100% năng suất mỗi tối, có một cách thực tế hơn: học cách làm việc phù hợp với mức năng lượng còn lại của mình. Dưới đây là 6 cách có thể giúp bạn duy trì việc học và làm việc sau một ngày dài mà không cảm thấy quá tải.
1. Đừng chỉ đặt thời gian bắt đầu, hãy đặt cả thời gian kết thúc
Một trong những sai lầm phổ biến khi làm việc buổi tối là chỉ nghĩ: “Tối nay mình sẽ bắt đầu lúc 8 giờ.” Nhưng nếu không có thời gian kết thúc, bạn rất dễ rơi vào trạng thái làm việc kéo dài mà không biết khi nào mới dừng. Thay vào đó, hãy đặt cho mình một khoảng thời gian cụ thể và một mục tiêu rõ ràng. Ví dụ:
- 20:00 – 21:00: hoàn thành dàn ý bài viết.
- 21:00 – 21:30: đọc và ghi chú tài liệu.
- 21:30: dừng lại và nghỉ ngơi.
Điều quan trọng không phải là bạn phải làm thật nhiều, mà là trong khoảng thời gian đó, bạn biết chính xác mình cần hoàn thành điều gì. Một giới hạn thời gian rõ ràng cũng tạo ra một dạng “áp lực tích cực”. Khi biết mình chỉ có 60 phút, bạn sẽ có xu hướng tập trung hơn và hạn chế việc vừa làm vừa kiểm tra điện thoại, mạng xã hội hay những việc không cần thiết. Đến giờ kết thúc, hãy cho phép bản thân dừng lại. Nghỉ ngơi cũng là một phần của năng suất.
2. Chọn công việc dựa trên loại năng lượng bạn còn lại
Không phải lúc nào mệt cũng có nghĩa là bạn không thể làm gì. Đôi khi vấn đề nằm ở chỗ bạn đang cố sử dụng sai loại năng lượng. Nếu cả ngày bạn đã ngồi trước máy tính, xử lý email, viết nội dung hoặc làm những công việc đòi hỏi khả năng tập trung cao, việc tiếp tục ngồi trước màn hình thêm vài tiếng vào buổi tối có thể khiến bạn nhanh chóng cạn kiệt. Thay vào đó, hãy thay đổi loại hoạt động.
Chẳng hạn:
- Đọc tài liệu thay vì tiếp tục gõ máy tính.
- Làm slide thay vì viết một bài dài.
- Nghe tiếng Anh thay vì học lý thuyết.
- Dọn phòng hoặc đi bộ nhẹ sau một khoảng thời gian học tập.
Bạn cũng có thể xen kẽ giữa hoạt động trí não và vận động thể chất. Ví dụ, học 60 phút rồi dành 10–15 phút dọn phòng, đi lại hoặc vận động nhẹ trước khi quay lại công việc. Sự thay đổi này giúp bạn tránh cảm giác đang mắc kẹt trong một nhiệm vụ duy nhất quá lâu.
3. Chuẩn bị trước “nước đi đầu tiên”
Một trong những thời điểm nguy hiểm nhất của buổi tối chính là ngay sau khi bạn bước vào nhà. Bạn có thể tự nhủ:”Nghỉ 5 phút thôi rồi làm.” Sau đó mở điện thoại. 5 phút trở thành 30 phút. 30 phút trở thành một tiếng. Cuối cùng, bạn nhận ra buổi tối đã trôi qua mà chẳng làm được gì. Một cách đơn giản để tránh điều này là quyết định trước hành động đầu tiên mình sẽ làm khi về nhà.
Đừng chỉ nghĩ: “Tối nay mình phải học.” Hãy cụ thể hơn: “Về nhà, mình sẽ thay đồ, uống nước, mở laptop và mở tài liệu đang học.” Hoặc: “Về đến nhà, mình sẽ mở email và trả lời đúng một email quan trọng.” Hành động đầu tiên càng rõ ràng thì càng dễ bắt đầu. Và một khi đã bắt đầu, bạn thường sẽ dễ dàng thực hiện bước tiếp theo hơn.
4. Khi mệt, hãy bật “chế độ tiết kiệm pin”
Có một sự thật cần chấp nhận: Không phải ngày nào bạn cũng có thể hoạt động với 100% công suất. Có những ngày bạn khỏe, tập trung tốt và có thể hoàn thành rất nhiều việc. Nhưng cũng có những ngày bạn chỉ còn 30–40% năng lượng. Vấn đề không phải là cố ép bản thân phải đạt 100% trong những ngày đó. Thay vào đó, hãy chuẩn bị một danh sách những công việc nhẹ hơn nhưng vẫn tạo ra tiến độ.
Ví dụ:
- Lên dàn ý cho bài viết.
- Sắp xếp tài liệu.
- Xem lại ghi chú.
- Học tiếng Anh trong thời gian ngắn.
- Chuẩn bị danh sách việc cần làm cho ngày mai.
- Đọc một vài trang tài liệu.
Những việc này có vẻ nhỏ, nhưng chúng giúp bạn duy trì quán tính tiến bộ. Một ngày làm được 30% vẫn tốt hơn là vì muốn làm 100% mà cuối cùng không làm được gì.
5. Tạo một nghi thức chuyển trạng thái
Sau khi rời trường học hoặc nơi làm việc, cơ thể bạn đã về nhà nhưng não bộ có thể vẫn đang ở trong trạng thái làm việc. Vì vậy, trước khi bắt đầu một buổi học hoặc làm việc mới, hãy dành khoảng 10 phút để chuyển trạng thái. Đó có thể là:
- Tắm.
- Thay quần áo.
- Đi bộ nhẹ.
- Tập vài động tác thể dục.
- Chợp mắt ngắn.
- Ngồi yên một lúc và không nhìn vào màn hình.
Mục đích không phải là “lãng phí” 10 phút. Ngược lại, đây là khoảng thời gian giúp não bộ hiểu rằng: Một giai đoạn trong ngày đã kết thúc và một giai đoạn mới đang bắt đầu. Khi có một nghi thức lặp lại thường xuyên, cơ thể và não bộ sẽ dần hình thành sự liên kết với nó. Sau một thời gian, chỉ cần thực hiện nghi thức đó, bạn sẽ dễ chuyển sang trạng thái sẵn sàng học tập hoặc làm việc hơn.
6. Thay đổi câu hỏi bạn tự hỏi mỗi tối
Có một câu hỏi rất dễ khiến bạn cảm thấy áp lực: “Tối nay mình làm được gì?” Nếu danh sách việc cần làm rất dài, câu hỏi này có thể khiến bạn cảm thấy mình luôn chưa đủ tốt. Thay vào đó, hãy thử đổi thành: “Tối nay mình sẽ để lại gì cho bản thân của ngày mai?” Cách suy nghĩ này tạo ra một góc nhìn hoàn toàn khác. Bạn không cần phải hoàn thành tất cả mọi thứ trong một buổi tối. Bạn chỉ cần làm một điều gì đó để ngày mai của mình dễ dàng hơn một chút. Có thể là hoàn thành một phần bài viết. Có thể là chuẩn bị tài liệu. Có thể là học thêm 20 phút. Có thể chỉ đơn giản là lập kế hoạch cho ngày hôm sau. Những việc nhỏ này giống như bạn đang “gửi” một món quà cho chính mình của ngày mai.
Không phải lúc nào cũng cần làm nhiều hơn
Sau một ngày dài, việc bạn không còn đủ năng lượng để làm việc như buổi sáng là hoàn toàn bình thường. Điều quan trọng không phải là ép bản thân phải luôn năng suất tối đa. Điều quan trọng hơn là biết cách sử dụng phần năng lượng còn lại một cách thông minh. Hãy đặt thời gian kết thúc thay vì chỉ đặt thời gian bắt đầu. Chọn công việc phù hợp với trạng thái của mình. Chuẩn bị sẵn hành động đầu tiên. Biết khi nào cần bật “chế độ tiết kiệm pin” và tạo một nghi thức để chuyển từ trạng thái làm việc sang học tập.
Và cuối cùng, thay vì tự hỏi: “Hôm nay mình đã làm được bao nhiêu?” Hãy thử hỏi: “Mình có thể làm gì hôm nay để ngày mai của mình nhẹ nhàng hơn?” Đôi khi, một buổi tối hiệu quả không phải là buổi tối bạn làm được thật nhiều. Mà là buổi tối bạn làm vừa đủ để không bỏ cuộc và vẫn tiếp tục tiến về phía trước.
