Nhiều bạn nghĩ rằng chỉ cần đủ điểm, có tiếng Anh và được nhận vào một trường đại học ở Úc là đã sẵn sàng cho cuộc sống du học. Nhưng thực tế, một trong những cú “sốc” lớn nhất lại đến từ cách học.
Nếu ở Việt Nam, bạn thường quen với việc giảng viên cung cấp đề cương, nội dung trọng tâm và hướng dẫn khá cụ thể, thì khi sang Úc, bạn có thể phải tự đọc, tự tìm tài liệu, tự đặt câu hỏi, tự đưa ra quan điểm và bảo vệ lập luận của mình nhiều hơn. Đây chính là một trong những khác biệt mà sinh viên Việt Nam nên chuẩn bị trước khi đi du học Úc.
1. Học đại học ở Việt Nam: Có khung học tập tương đối rõ
Trong môi trường đại học Việt Nam, tùy trường và ngành học, sinh viên thường được tiếp cận một cấu trúc môn học tương đối rõ ràng. Giảng viên có thể cung cấp:
- Đề cương môn học.
- Nội dung các chương cần học.
- Slide bài giảng.
- Những chủ đề chính cần nắm.
- Hướng dẫn về bài kiểm tra và bài thi.
- Yêu cầu cụ thể của từng bài tập.
Vì vậy, nếu sinh viên hiểu bài, chăm chỉ học và làm đúng yêu cầu, khả năng đạt kết quả tốt thường khá rõ ràng. Điều này không có nghĩa phương pháp học ở Việt Nam chỉ là học thuộc hoặc thiếu tư duy. Sinh viên vẫn có thể phải phân tích, làm bài tập, thuyết trình và nghiên cứu. Tuy nhiên, điểm khác biệt đáng chú ý là mức độ chủ động mà sinh viên phải tự chịu trách nhiệm trong quá trình học.
2. Sang Úc: Giảng viên không phải lúc nào cũng “dạy hết”
Một trong những điều khiến du học sinh Việt Nam dễ bị bất ngờ là: Giảng viên không nhất thiết phải cung cấp cho bạn toàn bộ kiến thức để học thuộc. Bạn có thể được cung cấp:
- Reading – tài liệu đọc.
- Slide bài giảng.
- Case study – tình huống thực tế.
- Câu hỏi mở.
- Tài liệu nghiên cứu.
- Dữ liệu hoặc vấn đề cần phân tích.
Sau đó, sinh viên phải tự tìm hiểu và xây dựng câu trả lời. Nói đơn giản: Ở Việt Nam, bạn có thể quen với câu hỏi “Thầy cô muốn mình học phần nào?” Còn ở Úc, bạn sẽ thường xuyên gặp câu hỏi: “Mình cần tìm hiểu thêm điều gì để trả lời vấn đề này?” Đây là thay đổi khá lớn về cách tư duy.
3. Học tốt ở Úc không chỉ là hiểu bài
Nếu chỉ chuyển từ cách học thuộc sang học hiểu thì vẫn chưa đủ. Trong nhiều môn học tại đại học Úc, sinh viên còn phải thể hiện khả năng: Đọc → tìm nguồn → đánh giá nguồn → phân tích → phản biện → hình thành quan điểm → đưa ra lập luận → bảo vệ lập luận.
Bạn không chỉ cần đưa ra một câu trả lời. Bạn còn phải giải thích: Tại sao bạn cho rằng câu trả lời đó hợp lý? Nguồn thông tin nào hỗ trợ cho quan điểm của bạn? Có quan điểm trái chiều hay không? Bạn có đồng ý với quan điểm đó không? Nếu không đồng ý, lý do là gì? Đây chính là nơi tư duy phản biện – critical thinking trở nên rất quan trọng.
4. “Có đáp án đúng” không phải lúc nào cũng là mục tiêu
Một bài tập ở đại học Úc đôi khi không đơn giản là: Hãy học nội dung A và trả lời câu hỏi B. Thay vào đó, đề bài có thể đưa ra một vấn đề và yêu cầu bạn phân tích. Ví dụ, thay vì chỉ hỏi: “Khái niệm này là gì?” bạn có thể gặp dạng: “Phân tích những tác động của vấn đề này trong một bối cảnh cụ thể và đánh giá các quan điểm khác nhau.” Lúc này, việc tìm đúng một câu trả lời có sẵn trên Google gần như không giải quyết được toàn bộ bài. Bạn phải đọc và suy nghĩ.
5. Làm bài ở Úc: Nguồn tài liệu quan trọng hơn bạn nghĩ
Một kỹ năng du học sinh nên rèn ngay từ Việt Nam là tìm và đánh giá nguồn thông tin. Không phải thông tin nào trên Internet cũng có giá trị như nhau. Khi làm bài, bạn có thể phải phân biệt giữa:
- Bài nghiên cứu học thuật.
- Sách chuyên ngành.
- Báo cáo của tổ chức uy tín.
- Dữ liệu thống kê.
- Trang web chính phủ.
- Bài báo.
- Blog cá nhân.
- Nội dung mạng xã hội.
Quan trọng không chỉ là tìm được thông tin. Mà còn phải biết: Nguồn này có đáng tin không? Thông tin này có phù hợp với vấn đề mình đang nghiên cứu không? Tác giả là ai? Dữ liệu được lấy từ đâu? Đây là một phần quan trọng của năng lực học thuật ở bậc đại học.
6. Làm nhóm ở Việt Nam và Úc cũng có thể rất khác
Một tình huống quen thuộc với sinh viên Việt Nam là “Bạn làm phần này, mình làm phần kia, cuối cùng ráp lại thành một bài.” Cách làm này có thể khá hiệu quả khi nhóm cần hoàn thành một bài tập. Nhưng teamwork trong môi trường đại học Úc có thể đòi hỏi nhiều hơn. Một nhóm có thể phải:
- Họp để thống nhất hướng làm.
- Tranh luận về ý tưởng.
- Phân tích vấn đề cùng nhau.
- Phản biện ý tưởng của thành viên khác.
- Peer review – nhận xét bài hoặc phần đóng góp của nhau.
- Thống nhất cách trình bày.
- Đánh giá mức độ đóng góp của từng thành viên.
Vì vậy, teamwork không đơn giản chỉ là chia việc. Bạn phải thực sự biết cách làm việc với người khác.
7. Khác biệt văn hóa có thể xuất hiện ngay trong bài tập nhóm
Đây là phần nhiều du học sinh chỉ nhận ra sau khi sang Úc. Bạn có thể làm việc cùng những người đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau. Mỗi người có thể có:
- Cách giao tiếp khác nhau.
- Quan điểm khác nhau.
- Cách phản biện khác nhau.
- Cách quản lý thời gian khác nhau.
- Tiêu chuẩn về chất lượng công việc khác nhau.
Và tất nhiên, “cái tôi” cũng có thể xuất hiện. Có người nói rất thẳng. Có người thích tranh luận trực tiếp. Có người không đồng ý nhưng vẫn muốn giữ quan hệ tốt. Có người muốn kiểm soát toàn bộ bài làm. Có người lại muốn mọi quyết định được đưa ra bằng thảo luận. Đây không nhất thiết là vấn đề. Nó là một phần của việc học cách collaboration – hợp tác trong môi trường đa văn hóa.
8. Nếu quen được “cầm tay chỉ việc”, bạn có thể bị sốc
Đây có lẽ là điều du học sinh Việt Nam nên chuẩn bị tinh thần trước nhất. Nếu bạn đã quen với việc: Thầy cô hướng dẫn → học theo → làm bài → thi thì môi trường mới có thể khiến bạn cảm thấy:“Sao không ai nói chính xác mình phải học cái gì?” “Tại sao tài liệu nhiều vậy?” “Tại sao câu hỏi không có một đáp án rõ ràng?” “Tại sao mình phải tự tìm nguồn?” “Tại sao làm nhóm lại phải tranh luận nhiều như vậy?” Đây không nhất thiết có nghĩa là chương trình học khó hơn. Mà có thể đơn giản là cách bạn được yêu cầu học đã thay đổi.
9. Ba kỹ năng nên chuẩn bị trước khi du học Úc
Nếu đang ở Việt Nam và chuẩn bị sang Úc học đại học, bạn không nhất thiết phải đợi đến khi sang Úc mới bắt đầu.Có ít nhất ba kỹ năng nên rèn trước.
a. Critical Thinking – Tư duy phản biện
Đừng chỉ hỏi: “Đáp án là gì?” Hãy tập hỏi:
- Tại sao?
- Dựa trên bằng chứng nào?
- Có quan điểm khác không?
- Nguồn này có đáng tin không?
- Nếu thay đổi điều kiện thì kết luận có thay đổi không?
Đây là cách chuyển từ học để biết sang học để hiểu và phân tích.
b. Open Mind – Tư duy cởi mở
Du học đồng nghĩa với việc bạn sẽ tiếp xúc với những người có cách suy nghĩ khác mình. Không phải quan điểm nào khác với bạn cũng là sai. Bạn cần học cách: nghe → hiểu → đặt câu hỏi → phân tích → phản hồi. Tư duy cởi mở không có nghĩa là đồng ý với tất cả mọi người. Nó có nghĩa là sẵn sàng xem xét một góc nhìn khác trước khi đưa ra kết luận.
c. Collaboration – Khả năng hợp tác
Đi học không chỉ là cuộc chơi của cá nhân. Bạn có thể phải làm việc với:
- Bạn cùng lớp.
- Nhóm nghiên cứu.
- Nhóm dự án.
- Giảng viên.
- Nhà tuyển dụng trong các hoạt động thực tế.
Biết chuyên môn là một chuyện. Biết làm việc với người khác lại là chuyện khác. Điểm quan trọng nhất cần hiểu là Du học không đơn giản là mang một chương trình đại học Việt Nam sang học bằng tiếng Anh. Bạn đang bước vào một môi trường yêu cầu mình chủ động hơn trong việc:
- Tìm kiếm kiến thức.
- Đánh giá thông tin.
- Xây dựng quan điểm.
- Giao tiếp.
- Làm việc nhóm.
- Giải quyết vấn đề.
- Quản lý thời gian.
- Chịu trách nhiệm với kết quả của chính mình.
Vì vậy, sự chuẩn bị trước khi du học không nên chỉ xoay quanh IELTS, hồ sơ visa hay chọn trường. Bạn cũng cần chuẩn bị cách học và cách tư duy.
Sang Úc, hãy chuẩn bị để trở thành người chủ động
Nếu ở Việt Nam bạn có thể quen với việc được hướng dẫn khá cụ thể, thì khi sang Úc, bạn cần dần chuyển sang tư duy “Mình chịu trách nhiệm cho việc học của mình.” Bạn phải chủ động tìm cơ hội, chủ động đặt câu hỏi, chủ động tìm tài liệu và chủ động bảo vệ quan điểm của mình. Đó cũng là một trong những giá trị lớn của hành trình du học. Nếu mục tiêu của bạn không chỉ là lấy một tấm bằng mà còn muốn học hỏi, mở rộng tư duy và làm việc trong môi trường quốc tế, hãy chuẩn bị từ Việt Nam. Rèn critical thinking, open mind và collaboration trước khi lên đường sẽ giúp bạn bớt bỡ ngỡ khi bước vào môi trường đại học Úc. Du học là một hành trình dài. Và trong hành trình đó, người chủ động thường là người có nhiều cơ hội hơn để học hỏi, thích nghi và phát triển.
