Sang Úc du học, có một chuyện rất nhiều bạn chỉ nhận ra sau khi đặt chân đến nơi: biết tiếng Anh để làm bài và biết tiếng Anh để sống là hai chuyện khác nhau. Bạn có thể đọc tài liệu, làm bài IELTS, nghe giảng trên lớp và thậm chí hiểu khá nhiều khi người khác nói. Nhưng đến lúc nhân viên hỏi một câu đơn giản ở cửa hàng, bạn cùng lớp bắt chuyện hoặc đồng nghiệp hỏi một câu bất ngờ, bạn lại đứng hình vì không biết trả lời thế nào.
Điều này không có nghĩa là tiếng Anh của bạn quá kém. Phần lớn vấn đề nằm ở phản xạ giao tiếp. Khi còn ở Việt Nam, bạn có thể dành rất nhiều thời gian để suy nghĩ và dịch câu trong đầu. Nhưng khi sống tại Úc, mọi thứ diễn ra nhanh hơn. Người khác không chờ bạn dịch từng từ rồi mới trả lời. Vì vậy, thay vì cố học thêm thật nhiều từ vựng, du học sinh nên tập trung vào khả năng sử dụng tiếng Anh trong những tình huống thực tế.
1. Đừng cố dịch từng câu trong đầu
Một lỗi rất phổ biến của du học sinh mới sang Úc là nghĩ bằng tiếng Việt rồi dịch sang tiếng Anh. Ví dụ, khi nhân viên hỏi “How are you going?”, bạn bắt đầu nghĩ xem câu này có nghĩa chính xác là gì, sau đó tìm câu trả lời phù hợp. Trong khi thực tế, đây đơn giản có thể là một cách hỏi thăm rất thông dụng và bạn chỉ cần phản hồi tự nhiên.
Hãy tập suy nghĩ trực tiếp bằng tiếng Anh từ những việc nhỏ nhất. Khi đang đi đến trường, bạn có thể tự nghĩ “I’m going to university”. Khi chuẩn bị đi làm thêm, hãy nghĩ “I have work this afternoon”. Khi muốn mua một món đồ, hãy tự hình thành câu hỏi bằng tiếng Anh thay vì nghĩ hoàn chỉnh bằng tiếng Việt trước.
Ban đầu sẽ khá gượng gạo, nhưng càng sử dụng thường xuyên, não bộ càng quen với việc hình thành câu trực tiếp bằng tiếng Anh.
2. Học những câu bạn thực sự cần khi sống ở Úc
Du học sinh không cần phải thuộc hàng nghìn câu tiếng Anh mới có thể giao tiếp. Điều bạn cần trước tiên là những câu xuất hiện thường xuyên trong cuộc sống. Ví dụ, khi đi làm thêm, bạn cần biết cách hỏi về ca làm, xin đổi ca hoặc xác nhận công việc. Khi đi học, bạn cần biết cách hỏi giảng viên hoặc trao đổi với bạn cùng lớp. Khi thuê nhà, mua sắm, đi khám hoặc sử dụng phương tiện công cộng, bạn cũng sẽ gặp những tình huống giao tiếp hoàn toàn khác nhau.
Thay vì học tiếng Anh một cách quá chung chung, hãy bắt đầu ghi lại những câu mình thực sự gặp trong cuộc sống hàng ngày. Một câu nghe được ở nơi làm thêm, một cách diễn đạt của bạn cùng lớp hay một câu nhân viên cửa hàng thường sử dụng đều có thể trở thành tài liệu học rất thực tế. Sau một thời gian, bạn sẽ có một “kho câu giao tiếp” của riêng mình và không còn phải suy nghĩ quá lâu mỗi khi gặp tình huống tương tự.
3. Nghe người Úc nói và tập bắt chước cách họ giao tiếp
Một điều khiến nhiều du học sinh bị “khựng” khi mới sang Úc là giọng và cách nói ngoài đời khác với tiếng Anh trong sách hoặc bài thi. Người bản xứ có thể nói nhanh, nối âm, sử dụng từ viết tắt hoặc những cách diễn đạt mà bạn chưa từng gặp trong lớp học. Đừng cố hiểu từng từ ngay từ đầu. Hãy tập trung vào ý chính, ngữ điệu và cách họ phản hồi trong từng tình huống. Bạn có thể xem video, chương trình hoặc nội dung có hội thoại đời thường của người Úc. Sau đó thử phương pháp Shadowing: nghe một câu, dừng lại và nói theo, cố gắng bắt chước cách phát âm, nhịp nói và ngữ điệu.
Mục tiêu không phải là nói giống người bản xứ 100%. Mục tiêu là giúp bạn quen với cách tiếng Anh được sử dụng trong đời sống thực tế.
4. Đừng sợ người khác nghĩ tiếng Anh của mình “dở”
Đây mới là vấn đề lớn nhất. Nhiều bạn sang Úc vài tháng nhưng vẫn chủ yếu giao tiếp với người Việt vì ngại nói sai tiếng Anh. Càng ít nói, bạn càng thiếu tự tin. Càng thiếu tự tin, bạn lại càng né giao tiếp. Và cuối cùng hình thành một vòng lặp rất khó thoát ra.Thực tế, người đối diện thường không quan tâm bạn có nói tiếng Anh hoàn hảo hay không. Nếu họ hiểu được bạn muốn nói gì, cuộc hội thoại đã thành công ở mức cơ bản.
Bạn có thể phát âm chưa chuẩn, dùng sai thì hoặc phải hỏi lại người khác một vài lần. Điều đó hoàn toàn bình thường, đặc biệt trong giai đoạn đầu. Quan trọng nhất là đừng im lặng chỉ vì sợ sai.
Nếu không nghe rõ, hãy hỏi lại. Nếu không hiểu một từ, hãy hỏi nghĩa. Nếu nói sai, sửa lại và tiếp tục câu chuyện. Chính những tình huống như vậy mới giúp bạn tiến bộ nhanh hơn rất nhiều so với việc chỉ ngồi học từ vựng trong sách.
Sang Úc rồi mới thấy tiếng Anh không chỉ để đi thi
Trước khi đi du học, nhiều bạn tập trung rất nhiều vào IELTS hoặc các chứng chỉ tiếng Anh. Điều đó cần thiết cho quá trình học tập và chuẩn bị hồ sơ, nhưng khi sang Úc, bạn sẽ nhận ra tiếng Anh còn phục vụ cho gần như mọi hoạt động trong cuộc sống. Bạn dùng tiếng Anh để hỏi đường, mua đồ, thuê nhà, đi học, tìm việc làm thêm, nói chuyện với đồng nghiệp, trao đổi với giảng viên và kết bạn.
Vì vậy, đừng chờ đến khi tiếng Anh hoàn hảo mới bắt đầu giao tiếp. Hãy nói từ những câu đơn giản nhất. Có thể hôm nay bạn chỉ nói được vài câu với người bản xứ. Một tháng sau bạn sẽ nói được nhiều hơn. Vài tháng sau, những câu từng khiến bạn phải suy nghĩ vài chục giây có thể trở thành phản xạ tự nhiên. Du học không chỉ là cơ hội để lấy một tấm bằng. Đây còn là cơ hội để bạn sống trong môi trường tiếng Anh và biến tiếng Anh thành một phần trong cuộc sống hàng ngày.
Nếu chuẩn bị sang Úc, hãy nhớ một điều: đừng cố trở thành người nói tiếng Anh hoàn hảo ngay ngày đầu tiên. Hãy trở thành người dám nói trước.
